PALU KALESİ
(URARTU DÖNEMİ)
(M.Ö. 9 - M. Ö 600. Y.Y)
Kaya üzerine inşa edilen yapı, Urartulular devrinde kral Menuas tarafından yaptırılmıştır. Kale üzerinde görülen dış surlar ve bazı yapı kalıntılarında, Moloz taş kullanılmıştır. Daha sonraki devirlerde onarım görmüştür. Çivi yazısından oluşan kaya kitabe urartu kralı Menuas’a aittir. Kalenin Güney – Doğu yönündeki dış surun bir bölümü ile bazı yapı kalıntıları mevcuttur. İçten kindık taşında son bulan gizli bir kanal ve “Ali Gelmez” denilen Murat nehrine açılan, kısmen açık kanal taş merdivenli bir yolu vardır. Urartu devrinde yerleşim yeri olan kalede Menuas’a ait bir Urartu kitabesi bulunmaktadır. Daha sonraki devirlerde Selçuklu ve Artuklu ve Osmanlı iskanı görmüştür.
ESKİ PALU KÖPRÜSÜ
(ANADOLU SELÇUKLU DÖNEMİ)
1075 – 1308
Selçuklu döneminde yapılmış olup uzunluğu 200 metredir. Genişliği ise 4 metredir. Kuzeybatı – Güneydoğu aksındadır. Köprünün taşıyıcı ayak unsurları, düzgün kesme taştan yapılmıştır. Köprü on gözlüdür. Sınıflandırmalarda 2 veya çok sayıdaki kemerler arasında, yükseklik ve genişlik bakımından büyük fark göstermeyen köprü, yolunun düz olduğu köprüler sınırına girer. Tipi doğrudan büyük etken, nehir yatağının derinliği ve genişliğidir. Eses yatağın yaygın oluşu, köprü boyunu uzatmıştır. Bu nedenle göz adedi fazlalaştırılmıştır. Bu kuruluşta da düz tabliye kullanılmıştır. Köprüye batı yönünden bakılınca (Palu Yönünden) göz kırık kemerli 2,3,4,5, ve 6 göz, sivri kemerli 7 göz şeklinde, ayağın ortası sivri kemerli 8 göz sivri kemerli 9, 10 göz aslında olmayıp yol seviyesine getirilmek için sonradan yapılan ayakların arasındaki gözlerdir.
ULU CAMİİ
OSMANLI DÖNEMİ
(1299 -1922)
Caminin yapılışı hakkında kesin tarih bilinmemekle beraber, Osmanlı yapısı olup Abdullah oğlu Hacı Berham tarafından yaptırıldığı sanılmaktadır. 1741 yılında tamir görmüş olan camii 23, 90 X 11,30 ebatlarındadır. Dikdörtgen planlı olup, üzeri düz damla örtülmüştür. Harim kısmı bir sıra paye ile mihraba paralel iki sahana ayrılmıştır. Mihrap Siyah – Beyaz taşla örtülmüştür. Üst kısmında rozet motifi yer alır. Şerefe kısmı yıkılmıştır. Minber ahşap işliği bakımından ilgi çekicidir. Esas giriş doğuda, ikinci giriş ise Güneydedir, yuvarlak kapı kemerli yapıda Siyah, Beyaz taşlar kullanılmıştır. Bu bölgenin özelliğidir yapı moloz taşla inşa edilmiştir.
KÜÇÜK CAMİİ
(OSMANLI DÖNEMİ)
(1299 – 1922)
16. yüzyılda tek kubbeli ve klasik Osmanlı tarzında yapılan Palu küçük Camii dikdörtgen plan üzerine Moloz taş kullanılarak inşa edilmiştir. Minarelerde kesme taş kullanılmıştır. Caminin yan duvarları ile minarenin gövde bölümü yalnız ayakta kalmıştır.
