1.LEBENİ ŞÖRBESİ
(ÇORBASI)
Gerekli malzeme :
3 kg Ayran
0,5 kg döğme
50 g beyaz nohut
1 kg Su –Biraz tuz
1 deste yarpuz (Anuh)
1 yemek kaşığı un – 1 yumurta
1 tencere , 1 kepçe ( çemçe) 1 tabak,1 Çakı
Yapılışı:
Tencereye önce ayran konulur, tabak içinde bulunan un üzerine yumurtanın sarısı ve
beyazı dökülerek karıştırılır. Sonra bu maya ayran içerisine dökülerek karıştırılır.Başka bir kapta yıkanmış olan döğme ve nohudu da bu ayran içerisine dökerek tencere ateş üzerine bırakılır.Yavaş yavaş kepçe(çemçe) ile karıştırılır,bu arada yeterli tuzu da atılır.Yalnız ateşin pek alevli olmamasına dikkat edilir.
Bu karıştırma işi kaynayana (dalga dövene)kadar devam eder.Çorbanın kepçe ile karıştırılması aralıksız ve normal yapılmalıdır.Aksi takdirde çürür ve çorba da özelliğini kaybeder.Dalga döven çorbaya bu arada suyu verilir ve biraz daha kendi halinde kaynamaya bırakılır.Bu arada çorbanın üzeri kaymaklaşırsa çorbanın piştiği anlaşılır.Veya kaşıkla döğme ve nohutu alınarak bakılır.Pişmiş ise hemen üzerine yarpuz doğranır,bir iki dalga geldikten sonra ocaktan indirilir.
Bir köşede soğuduktan sonra servis yapılır.Afiyet olsun.
2- İÇLİ KÖFTE
Gerekli Malzeme:
1 kg kemiksiz veya yağsız çepiç eti(bud kısmından tercih edilir)
0,5 kg kemiksiz yağlı et
1,5 kg bulgur
250 gr kuru (baş) soğan
2 kg su
Yeterince maydanoz
Nane
Tuz
Toz biber
Salça
Yağ (100-150gr)
Yapılışı:
Önce köftenin içi yapılır.Bunun için kemiksiz yağlı et, özel yapılmış ağaç bir kütük (3-4 kg ağırlığında iki tarafı düz kesilmiş bir ağaç)üzerinde sator (satır) ile iyice kıyılır (dövülür).Hazırlanan bu kıyma tencereye bırakılarak buna, biraz tuz ve su ilave edilerek pişirilir.Daha sonra bir yemek kaşığı yağ doğranmış kuru soğan, yeterince tuz, toz biber, salça, maydanoz ve nane ilave edilerek pişirilir.Pişirilen iç ateşten indirilerek soğumaya bırakılır.
Bu arada esas köftenin kıyması hazırlanır.Önce 1kg. yağsız çepiç eti (bud kısmından) evlerde kullanılan (et taşı) düz taş üzerinde, ağaçtan yapılmış olan tokmakla, taştan akıncaya kadar (macun halini alıncaya kadar) dövülür.Hazırlanan bu kıyma büyükçe (40 cm çapında) bir tepsiye (leğene) bırakılır, yanına bulgur dökülür, ayrı bir kaba da biraz su bırakılır.Kıyma ile bulgur el ile iyice karıştırılarak yoğurulur .(et bulgurun içinde kayboluncaya kadar).Bu işi yaparken kabda bulunan suya el batırılır.Kıymanın suyu azda olsa böylece temin edilir.Kıymanın olduğunu anlamak için yumurta büyüklüğünde veya daha küçük bir parça alınır,elimizde yuvarlak top haline getirilir, sol elimizde tutar,sağ elimizin şahadet parmağıyla içini oyarız, bu işlem kıyma dağılmadan oluyorsa kıymamız olmuş demektir.
Bundan sonra soğuyan köfte içini de yanımıza alıp yukarıda tarif edildiği gibi küçük parçalar halinde kıyma yuvarlak yapılarak içerisi açılır, oyulan bu yere köftelerin içinden bir yemek kaşığı bırakılır(Bazen bu işe ceviz içi de katılır.) Açılmış kıymanın ağzı büzülerek kapatılır ve elde tekrar yuvarlak hale getirilerek ,avuç içinde çok az bastırılarak yamuk hali aldırılır.Yapılan köfteler bir kaba doldurulur.
Köfteler hazırlandıktan sonra tencereye 2 yemek kaşığı yağ,yeterince salça,tuz ve toz biber bırakılarak ateşte 2-3 dakika kaşıkla karıştırılır.Bu işten sonra tencereye yarıya kadar su bırakılır(Köftelerin üzerini tamamen su kaplamış olmalıdır.)Artan köfte olursa ,pişirilmek üzere ikinci defaya bırakılır.5-10 dakika kaynadıktan sonra,bir tabakta yemek kaşığının arkasıyla bastırılır.Köfte sünger gibi yumuşak ise,içinden cıs diye bir ses çıkarsa köftemiz pişmiş demektir.Pişmemiş ise bir iki kaynar daha getirilerek ateşten indirilir.Köfteler bir kaba,suyu bir kaba bırakılır.Servis kablarına köfte,üzerinede biraz suyundan bırakılır ve sofraya getirilir.
Afiyet olsun.
3 LIKICIRT(CINCIK)
Özellikle yaz yemeklerinden olan bu yemek çeşidi, yapılması bakımından kolay,maliyeti bakımından da çok ucuzdur.
Gerekli Malzeme
1 kg patlıcan
3-4 diş(parça) sarımsak
100 gr yağ
1 tava
1 Limon,tuz,tabak,kaşık
Yapılışı:
Patlıcanın mor renklisi ve büyükleri seçilir. Patlıcanlar bir ipe takılarak fırında pişirilir.Bu pişirme ateş (köz)üzerinde yapıla bilir.Pişen üst kabukları soyulur.Soyulan patlıcanlar bir tabak içinde,kaşıkla iyice ezilir.Sonra ayrı bir kabda sarmısaklar iyice dövülerek,ezilen patlıcanla karıştırılır.bu işlemlerden sonra tavada eritilen yağ içerisinde bırakılan ezilmiş patlıcan 5-10 dakika yağda kavrulur, biraz soğumaya bırakıldıktan sonra bir tabağa dökülür, üzerine limon sıkılarak servis yapılır. Bazende buna yoğurt ilave edilerek yapılır.
4- BULGURLU GÖME :
Gerekli malzeme
1 kg un
0.5 kg kıyma
200 gr yağ
200 gr bulgur
100 gr ceviz içi
1 deste maydanoz
Yeterli miktarda su,tuz,yemek sodası,kara biber
2 yumurta
1 su bardağı yoğurt
Ekmek tahtası,orta boy bir tepsi,tava,bıçak,kaşık,leğen,oklavi(oklava)
Yapılışı
Önce kıyma pişirilir,bulgur haşlanır,ceviz içi dökülerek birazda maydanoz ve karabiber birbirine karıştırılıp bir tabak içinde bekletilir.Sonra un,leğene bırakılıp,içine yumurta,yoğurt,tuz,bir çay bardağı eritilmiş yağ dökülüp karıştırılır.Arkasından su dökülerek güzelce hamuru yapılır.Hamur iyi (hasıl) olunca,ekmek tahtası üzerinde,küçük küçük yapılan (künt)hamur topları,oklavi (oklava)ile yufka(yuhe)açılmaya başlanır.
Önceden hazır bekletilen tepsinin altına(içine) kaşıkla yağ serpilir.Açılan üç yufka tepsiye bırakılır.Her yufka üzerine kaşıkla yağ serpilir.Üç yufkadan sonra hazırlanmış olan bulgur-kıyma karışımı kaşıkla üzerine serpilir.Bunun üzerine bir yufka ve üzerine yağ serpilir.Sonra kat kat olacak şekilde her iki yufkada kıyma-bulgur karışımı,her iki yufka arasında da yağ serpilmesine devam edilir.12 yufka olduktan sonra,tekrar en üste üç yufka,aralarınada yağ serpilerek tepside hazırlandığı anda bıçakla baklava dilimi veya kare şeklinde kesilir.Üzerine yanmış yağdan iyice serpilir ve fırına verilir.
Piştikten sonra,servis yapılır.Yanında salata,yoğurt ezmesi,ayran veya vişne şurubu ile yenir.
Afiyet olsun.
5- KARBUĞE (KABURGA)
Gerekli malzemeler:
2.5 kg et(Etin taraklı ve böbrek kısmından)
2 kg su
600 gr pilavlık iri (Büyük) bulgur
150 gr sade yağ
1 Yemek kaşığı toz biber
Tuz,Karabiber,Maydanoz
1 Büyük tencere (Kaburganın parçalanmadan içinde rahatça kızarabileceği büyüklükte olacak)
Tepsi (büyük leğen)
Yapılışı:
Kaburga; parçalanmadan yıkanır.Tencereye bırakılmış ve tuzu atılmış suda kaynatılır.Kaynama işi devam ederken etin üzerine gelen kef (köpük) alınır. Normal piştikten sonra kaburga tencereden alınır. Bir kapta bekletilir. Bu arada bulgur bırakılır, etin suyu fazla tuzlu değilse; biraz daha tuz ve karabiber atılır. Bunun üzerine tencerede bulunan kaynamış kaburganın suyu tamamen dökülerek kaşıkla karıştırılır ve iyice bulgurun et suyunu alması sağlanır. Daha sonra tencereye 2 kaşık sade yağ bırakılır ve bekletilen kaburga tekrar tencereye bırakılır.Tencerenin üzerine ise, tepsideki pilav konulur. Kaburga bırakılan tencerede kaburga yağda hazırlanırken pilavda tencerenin buharı ile iyice şişer ve olgunlaşır(pişer).
Bundan sonra iyice kızarmış (pembemsi olmuş,) olan kaburga tencereden alınır,yerine olgunlaşan pilav dökülür ve iyice kavrulur (tirit halini alıncaya kadar kızartılır).Hazırlanan bu pilav servis tabaklarına doldurulur, üzerine az miktarda maydanoz. Bunun üzerinede kızarmış kaburgadan ufak parçalar halinde etler alınarak dizilir böylece servis yapılır.Beraberinde salata ve cacık da olursa daha iyi olur.
6-TOPTOPİK
(YOĞURTLU KÖFTE)
Gerekli Malzeme:
0,5 kg Ufak bulgur
2 kg su
Bir yemek kaşığı tuz
100 gr un
0,5 kg yoğurt
3 diş (parça )sarımsak
Bir tatlı kaşığı toz biber
250 gr yağ
Tencere, leğen,kaşık,kefkir(kevgir)
Yapılışı:
Önce bir leğen içine, yarım kilo bulgur bırakılır.Tencerede kaynatılın yarım kg su bu bulgurun üzerine dökülerek kaşıkla karıştırılır,sonra leğenin ağzı kapatılarak 45-50 dakika bekletilir.Bu bekletmede bulgur iyice şişmiş ve yumuşamış olur,bu hali alan bulgura ,un serpilerek iyici yoğrulur.İyi hasıl olan bulgur,el ile ovularak yuvarlak-yassı(köfte) şeklinde hazırlanır.Bu işten sonra tencereye:1.5 kg su konularak içerisinde bir yemek kaşığı tuz atılarak kaynatılır.Kaynatılan bu su içine hazırlanmış olan köfteler dökülür.15-20 dk kaynatıldıktan sonra ,köfteler kefkirle tencereden çıkarılarak ayrı bir tabağa bırakılır.Başka bir kaba yoğurt bırakılırak iyice çırpılır,içerisine dövülmüş sarımsak katılarak köfte üzerine dökülür.
Daha sonra 250 gr sade yağ eritilir,içerisine toz biber atılarak iyice yaydıktan sonra (biraz yaydıktan sonra) kaşıkla yoğurtlu köftenin üzerine verilir.Bundan sonra servis yapılır.Bu tür yemekler yoğurdun dışında kurut(1) ezmesi ile de yapılır.
7- EŞKİLİ KÖFTE
Gerekli Malzeme:
1 kg kemiksiz ve yağsız et
1.5 kg bulgur
250 gr kuru(baş) soğan
1 kg patlıcan
0.5 kg biber
Sımak yada limon suyu-limon tuzu
1 Yumurta
1 kg su yeterince tuz ,salça,yağ,toz biber,reyhan
Yapılışı:
Önce ,hazır olan et,taş üstünde,ağaç tokmakla iyice dövülür,patlıcan ve biber,normal büyüklükte kesilir,içleri kaşıkla çıkarılır.Soğan ise iki başlı kesilerek kabukları soyulur ve su içinde kaynatılarak haşlanır.Haşlanan soğan,soğutulduktan sonra iç içe olan katları çıkartılıp bir tabağa bırakılır.
Daha sonra büyükçe bir kaba,su, sumak, tuz,suyunu durultmak içinde bir yumurta kırılarak içine dökülür ve iyice karıştırılır.15 dk bekletildikten sonra,ince bir elekten (süzgeçten) süzülerek bir tencereye doldurulur ve kaynatılmak üzere ocağın üzerine bırakılır.Kaynayan bu suyun köpüğü geldiğinde alınmalıdır.
Bu işlem yapıldıktan sonra,dövülmüş kıyma et ile bulgur,geniş bir tepside iyice yoğrulur.Bu yapılırken üzerine biraz tuz ve rahan atılır.Kıymanın gayet iyi yoğrulması ve bulgurun et içinde kaybolması sağlanmalıdır(macun halini almalıdır).
Daha sonra hazırlana bu kıyma patlıcan,biber ve soğana normal bir şekilde doldurulur.Hazırlanan bu dolmalar ocağın üzerinde kaynamakta olan ekşili su dolu tencereye birer birer atılır.Tencerenin kapağı kapatılarak 10-15 dk.kadar kaynatılır.Bu arada başka bir kapta yağla salça ateşte ısıtılıp kavrulduktan(yandıktan)sonra kaynamakta olan dolma tenceresine dökülür.3-5dk.daha kaynadıktan sonra ocaktan indirilir iyice soğutulduktan sonra servis yapılır.
8- DAŞ(TAŞ)EKMEĞİ.
Gerekli malzeme:
0.5 kg un
4 adet yumurta
2 tatlı kaşığı karbonat
1kg su,1 bıçak
250gr.tere yağı
250gr toz şeker,yuvarlak-düz(salik)bir taş.
1 çay kaşığı tuz,1 tatlı kaşığı maya,bir tepsi
1 çemçe(kepçe),biraz temiz bez parçası
1 tetik (demirden yapılmış ucu bıçak ağzı gibi saplı demir)
Yapılışı:
Önce bir tencere içine yumurtalar kırılır,kaşıkla çırpılarak karıştırılır.Bunun üzerine su yavaş yavaş dökülerek kaşıkla çırpma işine devam edilir.Arkasından tuzu ve karbonatı atılır.Sonra avuç avuç un dökülerek yine kaşıkla çırpma işi sürdürülür.Bu iş livinç(mama)halini alana kadar devam eder.Bundan sonra mayası atılarak karıştırılır ve tencerenin ağzı kapatılarak ayrıca tencerenin altı ve üstü bez ile örtülerek 30 dk.bekletilir.Bu süre içinde livinç,mayasını almış olur.(ekşimiş-kabarmış maya halini alır)Bundan sonra,önceden hazırlanmış ve ateşi yakılmış ocak üzerine bırakılmış olan düzgün taşın sıcak olmasına bakılır(bu iş diğer ocaklar üzerinde yapıldığı gibi tava içinde veya ekmek sacı üzerinde de yapıla bilir).Taş iyice kızdıktan (sıcak olduktan)sonra bunun üzerine temiz bir bez parçası ile biraz yağ sürülür.Yağı sürülen bu kızgın taşın üzerine kepçe ile azar azar hazırlanmış olan livinç ten alınarak taşın üzerine dökülür.
Hemen kepçenin arkasıyla taşın üzerine bu livinç yayılır.Biraz bekletildikten sonra (3-5dk)tetik veya bıçağın ucu ile kenarından kaldırılarak kızarmış olduğuna bakılır.Kızarmış ise alt-üst edilir(çevrilir).İkinci yüzü de kızardıktan sonra yine tetikle taşın üzerinden alınır,bir tepsiye bırakılır.Pişmiş olan bu ekmek delik delik bir şekil alır.Bu işlem tenceredeki livinç bitene kadar devam eder ve her pişen ekmek üst üste bırakılır.
Ekmekler tamamen pişirildikten sonra bıçak ile tepsinin içinde bulunan bu ekmekler dörtgen (göme) şeklinde kesilerek dilimlenir.Bu işlemden başka bir tencereye yarım kilosu 250 gr toz şeker ve 150 gr sade yağ bırakılarak15-20dk kaynatılır.Hazırlanmış olan bu tatlı,soğumaya bırakılır.Daha sonra ise tepsi içinde dilimlenmiş taş ekmeği üzerine tamamı kaşıkla dökülür(serpilir).Böylece servis yapılarak sofraya getirilir.